Kruszywo z recyklingu, popiół lotny i żużel w mieszankach związanych hydraulicznie: wymagania i zapisy ZKP

Materiały z odzysku w normach mieszanek

Materiały uboczne mają w normach mieszanek osobne części. PN-EN 14227-2 dotyczy mieszanek żużlowych, PN-EN 14227-3 – mieszanek związanych popiołami lotnymi, a PN-S-06103:1997 – podbudowy z betonu popiołowego. Wymagania dla popiołu lotnego jako składnika mieszanek określa PN-EN 14227-4.

Dokumenty wzorcowe GDDKiA definiują kruszywo z recyklingu jako kruszywo powstałe w wyniku przeróbki materiału zastosowanego poprzednio w budownictwie, np. z recyklingu betonu lub nawierzchni mineralno-asfaltowej. Dla podbudowy z mieszanki związanej cementem WWiORB D-04.05.01 dopuszcza kruszywo naturalne lub sztuczne, kruszywo z recyklingu albo ich połączenie, z określeniem proporcji tych kruszyw z dokładnością ± 5% m/m.

Wymagania wobec kruszywa z recyklingu i żużla

Tabela 1 w WWiORB D-04.05.01 zawiera także pozycje, które dotyczą tylko materiałów z odzysku i kruszyw sztucznych. Dla kruszywa z recyklingu tabela podaje osobną kategorię mrozoodporności. Mrozoodporność bada się tylko wtedy, gdy nasiąkliwość kruszywa przekracza kategorię WA242.

Dla kruszyw sztucznych i odpadowych WWiORB wymagają zbadania, czy zawartość substancji niebezpiecznych nie przekracza wartości dopuszczalnych według odrębnych przepisów.

• żużel stalowniczy: stałość objętości, kategoria V5
• kawałkowy żużel wielkopiecowy: brak rozpadu krzemianowego i żelazawego
• kruszywo z recyklingu: mrozoodporność kategorii F4 w podbudowie zasadniczej; w podbudowie pomocniczej i warstwie mrozoochronnej kategorii F10, a kategorii F25, jeżeli udział kruszywa z recyklingu w mieszance nie przekracza 50% m/m
• kruszywa sztuczne i odpadowe: zawartość substancji niebezpiecznych
• dodatki: uzasadnienie zastosowania, uwzględnienie w projekcie mieszanki, sprawdzone działanie oraz zgodność z PN-EN 450-1, PN-EN 15167-1 lub PN-EN 14227-4

Zapisy ZKP przy zmianie pochodzenia materiału

Zakładowa kontrola produkcji (ZKP) to według rozporządzenia udokumentowana, stała i wewnętrzna kontrola produkcji w zakładzie produkcyjnym, prowadzona zgodnie z krajowymi specyfikacjami technicznymi. Przy materiałach z odzysku producent ustala w ramach ZKP, czy nowa dostawa oznacza zmianę pochodzenia materiału.

WWiORB D-04.05.01 wymaga opracowania nowego badania typu przy zmianie pochodzenia materiału i ponownego przedstawienia go do akceptacji Inżyniera lub Inspektora Nadzoru, a w zakresie kontroli produkcji odsyła do załącznika B do PN-EN 14227-1. Przy zmianie pochodzenia materiału działanie kontroli produkcji dokumentują m.in. zapisy, które wiążą partię mieszanki ze źródłem składników, wynikami badań i recepturą obowiązującą w dniu produkcji.

• wykaz źródeł kruszywa z recyklingu, żużla i popiołu z dokumentami dostawców
• proporcje składników w recepturze i tolerancja ich dozowania
• badania wejściowe według wymagań dla danego rodzaju materiału
• nowe badanie typu i akceptacja receptury po zmianie pochodzenia materiału
• powiązanie partii mieszanki z partiami składników (identyfikowalność)

Certyfikat ZKP a dane środowiskowe

Certyfikat ZKP potwierdza, że kontrola produkcji mieszanki działa zgodnie z normą wyrobu. Nie potwierdza obniżonego śladu węglowego ani udziału materiałów z odzysku jako właściwości środowiskowej. Takie informacje zawiera np. deklaracja środowiskowa wyrobu (EPD), opracowana dla wyrobu lub grupy wyrobów na podstawie danych wymaganych przez reguły programu i weryfikowana osobno.