Mieszanki związane hydraulicznie: kiedy obowiązuje system 2+, a kiedy system 4

Krajowy system 2+ i krajowy system 4 dla mieszanek związanych hydraulicznie

Pozycję „Mieszanki związane hydraulicznie” dodano do grupy 23 („Wyroby do budowy dróg”) rozporządzeniem zmieniającym z dnia 13 czerwca 2018 r., obowiązującym od 29 czerwca 2018 r. Zwolnienie z obowiązku sporządzania krajowej deklaracji dla wyrobów wcześniej nieobjętych znakowaniem znakiem budowlanym trwało najpóźniej do 31 grudnia 2020 r. (§ 14). Obecnie krajową deklarację sporządza producent, który wprowadza mieszankę do obrotu lub udostępnia ją na rynku krajowym w krajowej ścieżce.

Producent deklaruje właściwości według systemu właściwego dla wyrobu i jego zamierzonego zastosowania (§ 3 ust. 1). W systemie 4 producent sam określa typ wyrobu, ocenia właściwości użytkowe i prowadzi ZKP, a w ocenie i weryfikacji stałości właściwości użytkowych nie uczestniczy ani jednostka certyfikująca, ani laboratorium (§ 4 ust. 6).

Rozporządzenie nie definiuje pojęć „konstrukcja dróg” i „pozostałe zastosowania”. Zamierzone zastosowanie producent podaje w krajowej deklaracji, dlatego przed jej sporządzeniem ustala, czy mieszanka jest przeznaczona do konstrukcji dróg, czy do innych zastosowań. Kontrole organów nadzoru budowlanego obejmują m.in. zgodność zastosowania określonego przez producenta z dokumentacją budowy i miejscem wbudowania.

Normy wyrobu w zakresie AC 210

Normy serii PN-EN 14227 „Mieszanki związane spoiwem hydraulicznym” z 2013 r. są w katalogu Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) dostępne w wersji angielskiej. Nazwa „mieszanki związane hydraulicznie” pochodzi z rozporządzenia, a „mieszanki związane spoiwem hydraulicznym” z tytułów norm. Według opracowania w „Inżynierze Budownictwa” (nr 4/2023) normy mieszanek z tej serii (części 1, 2, 3 i 5) mają charakter klasyfikacyjny, a mieszanki klasyfikuje się m.in. według wytrzymałości na ściskanie, kombinacji wytrzymałości na rozciąganie i modułu sprężystości albo wskaźnika nośności CBR.

Jeżeli mieszanka nie jest objęta Polską Normą wyrobu, podstawą oceny i weryfikacji stałości jej właściwości użytkowych jest Krajowa Ocena Techniczna (§ 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia). Wymagania dla popiołów lotnych jako składnika mieszanek określa PN-EN 14227-4, która w zakresie AC 210 należy do pozycji spoiw hydraulicznych w grupie 15, a nie do mieszanek.

• PN-EN 14227-1:2013-10 – mieszanki związane cementem
• PN-EN 14227-2:2013-10 – mieszanki żużlowe
• PN-EN 14227-3:2013-10 – mieszanki związane popiołami lotnymi
• PN-EN 14227-5:2013-10 – mieszanki związane spoiwem drogowym
• PN-S-96012:1997 – podbudowa i ulepszone podłoże z gruntu stabilizowanego cementem
• PN-S-96014:1997 – podbudowa z betonu cementowego pod nawierzchnię ulepszoną
• PN-S-06103:1997 – podbudowa z betonu popiołowego
• Krajowe Oceny Techniczne

Certyfikat ZKP w wymaganiach zamawiających

Wzorcowe Warunki Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych (WWiORB) Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) dla podbudowy i warstwy mrozoochronnej z mieszanki związanej cementem (D-04.05.01, 2021) wymagają prowadzenia kontroli produkcji według załącznika B do PN-EN 14227-1. Wśród dokumentów wymaganych przepisami dla wyrobów budowlanych wymieniają m.in. krajową deklarację właściwości użytkowych i „Certyfikat Zgodności ZKP”.

Przy zmianie pochodzenia materiału te same WWiORB wymagają opracowania nowego badania typu i ponownego przedstawienia go do akceptacji Inżyniera lub Inspektora Nadzoru. Zmianę pochodzenia składnika producent ustala więc w ramach ZKP przed kolejnymi dostawami na budowę.

Krajowa deklaracja i znak B przy dostawach luzem

Na mieszance dostarczanej luzem nie można umieścić znaku budowlanego ani etykiety. W takim przypadku znak budowlany umieszcza się na dokumentach towarzyszących wyrobowi (§ 10 ust. 3 rozporządzenia). Kopię krajowej deklaracji dostarcza się lub udostępnia odbiorcy z każdym wyrobem udostępnianym na rynku krajowym, w wersji papierowej lub elektronicznej (art. 8 ust. 5a ustawy o wyrobach budowlanych).

Oznakowaniu znakiem budowlanym towarzyszą m.in.: nazwa i oznaczenie typu wyrobu, numer referencyjny Polskiej Normy albo numer i rok wydania Krajowej Oceny Technicznej, numer krajowej deklaracji oraz poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych. W systemie 2+ podaje się także nazwę jednostki certyfikującej, która uczestniczyła w ocenie (§ 11 ust. 1), a krajowa deklaracja wskazuje numer jej akredytacji i numer certyfikatu ZKP.