Spoiwa drogowe normalnie wiążące a nowe CPR: co zmieni rewizja EN 13282

Stan obecny: krajowy system 2+ i znak budowlany B

Załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych (Dz. U. z 2023 r. poz. 873) przypisuje grupie „Spoiwa hydrauliczne do mieszanek stosowanych na podbudowy dróg oraz stabilizacji podłoża” krajowy system 2+. W zakresie akredytacji PCA AC 210 tej pozycji odpowiadają PN-EN 13282-2:2015-06 (hydrauliczne spoiwa drogowe normalnie wiążące) oraz PN-EN 14227-4:2013-10 (popioły lotne do mieszanek).

Znakiem budowlanym oznakowuje się wyroby nieobjęte normą zharmonizowaną, dla której zakończył się okres koegzystencji, i nieobjęte europejską oceną techniczną (art. 5 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych). Dopóki dla spoiw normalnie wiążących nie obowiązuje norma zharmonizowana, producent sporządza KDWU na podstawie krajowego certyfikatu zgodności ZKP.

Co zleca decyzja C(2025) 4828

Decyzja z 28 lipca 2025 r. jest pierwszym wnioskiem normalizacyjnym wydanym na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/3110. Dotyczy cementów, wapien budowlanych i innych spoiw hydraulicznych. W tabeli 2 załącznika I, w pozycji 7, Komisja zleca opracowanie normy EN 13282 obejmującej ocenę i deklarowanie właściwości użytkowych hydraulicznych spoiw drogowych szybko i normalnie wiążących, z terminem przyjęcia przez europejską organizację normalizacyjną do 30 czerwca 2028 r.

Zakres (pkt 2.7.1 załącznika) obejmuje spoiwa przeznaczone do stabilizacji lub ulepszania gruntu, podbudów zasadniczych i pomocniczych oraz warstw odcinających. Dla spoiw normalnie wiążących wniosek wymienia jako możliwe składniki główne m.in. klinkier, granulowany żużel wielkopiecowy, popioły lotne krzemionkowe i wapienne, łupek palony, wapień, drobne frakcje z recyklingu, wapno wapniowe oraz wapno hydrauliczne naturalne. Dla części składników wniosek określa limity udziału.

• popiół z osadów papierniczych – mniej niż 40% masy spoiwa
• krystaliczny żużel konwertorowy (BOF) – mniej niż 40% masy spoiwa
• dodatkowy składnik drugorzędny – do 10% masy spoiwa, jeżeli nie jest składnikiem głównym
• dodatki – do 1,0%; większa ilość dopuszczalna, gdy ilość i funkcja każdego dodatku są podane na opakowaniu lub w dokumencie dostawy

Właściwości, które wniosek wskazuje do deklarowania

Tabela 19 załącznika wymienia zasadnicze charakterystyki hydraulicznych spoiw drogowych, proponowane progi i informację, czy deklaracja jest obowiązkowa. Dla spoiw normalnie wiążących obowiązkowa ma być deklaracja wytrzymałości na ściskanie po 56 dniach z progiem co najmniej 2,5 MPa. Charakterystyki składników wskazane jako obowiązkowe, np. strata prażenia popiołu lotnego krzemionkowego, deklaruje się, jeżeli dany składnik występuje w spoiwie.

Wniosek obejmuje również uwalnianie substancji niebezpiecznych do gleby i wód gruntowych oraz charakterystyki zrównoważenia środowiskowego w modułach A1–A3. W zakładowej kontroli produkcji norma ma określić kontrolę uwalniania i zawartości substancji niebezpiecznych w składnikach jako charakterystyk zastępczych dla wyrobu.

• wytrzymałość na ściskanie po 56 dniach (spoiwa normalnie wiążące)
• początek czasu wiązania
• stałość objętości
• zawartość siarczanów
• miałkość – pozostałość na sicie 90 µm nie większa niż 15%
• uwalnianie substancji niebezpiecznych do gleby i wód gruntowych
• zrównoważenie środowiskowe – moduły A1–A3

Kiedy zmiana zacznie obowiązywać

Termin 30 czerwca 2028 r. dotyczy przyjęcia normy przez europejską organizację normalizacyjną. Następnie Komisja przyjmuje akt wykonawczy wprowadzający obowiązek stosowania normy, a klasy, progi i obowiązkowe deklaracje określa w akcie delegowanym. Norma staje się obowiązkowa rok po przyjęciu aktu wykonawczego, chyba że akt wskaże późniejszą datę (art. 5 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2024/3110). Plan prac Komisji na lata 2026–2029 podaje orientacyjny harmonogram dla rodziny cementów i spoiw, ale nie wyodrębnia daty obowiązkowego stosowania EN 13282.

Systemy oceny i weryfikacji są już ustalone. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1310 z 11 czerwca 2026 r. przypisuje kategorii „Spoiwa hydrauliczne drogowe” system 2+ (załącznik III, wiersz 83), a zasadniczym charakterystykom zrównoważenia środowiskowego wszystkich rodzin wyrobów system 3+ (załącznik II, wiersz 10). Samo to rozporządzenie nie wprowadza jeszcze obowiązku oznakowania CE.

Gdy nowa norma stanie się obowiązkowa, spoiwa normalnie wiążące będą obowiązkowo wprowadzane do obrotu z deklaracją właściwości użytkowych i zgodności oraz oznakowaniem CE. PN-EN 14227-4 (popioły lotne do mieszanek) nie jest objęta decyzją C(2025) 4828, więc wniosek ten nie zmienia obecnych zasad krajowych dla popiołów lotnych do mieszanek.

Co to oznacza dziś dla producenta spoiwa

Do czasu, gdy nowa norma stanie się obowiązkowa, krajowy certyfikat zgodności ZKP pozostaje podstawą KDWU i oznakowania znakiem budowlanym B, o ile zachowuje ważność zgodnie z programem certyfikacji. Multicert prowadzi certyfikację ZKP spoiw hydraulicznych do podbudów w krajowym systemie 2+ w zakresie akredytacji PCA AC 210.

Wniosek normalizacyjny przewiduje podawanie w ogólnej informacji o wyrobie wykazu składników z ich udziałem procentowym masowym oraz deklarowanie wytrzymałości, pozostałych charakterystyk i danych środowiskowych A1–A3. Ostateczny zakres określą norma i akt delegowany.